{"id":212,"date":"2020-07-22T18:16:41","date_gmt":"2020-07-22T18:16:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www2.iel.unicamp.br\/tecle\/?post_type=encyclopedia&#038;p=212"},"modified":"2020-09-28T10:59:01","modified_gmt":"2020-09-28T10:59:01","slug":"webcomics","status":"publish","type":"encyclopedia","link":"https:\/\/www2.iel.unicamp.br\/tecle\/encyclopedia\/webcomics\/","title":{"rendered":"Webcomics"},"content":{"rendered":"<p><i>Webcomic<\/i><i>s<\/i><b><i><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><\/i><\/b><span data-contrast=\"auto\">s\u00e3o hist\u00f3rias em quadrinhos feitas para circular<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">na internet<\/span><span data-contrast=\"auto\">, ainda que possam ser publicad<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\">s em vers\u00f5es impressas\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">posteriormente<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Qualquer\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">publica\u00e7\u00e3o<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0feita para\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">meios impressos<\/span><span data-contrast=\"auto\">, ainda que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">no processo de produ\u00e7\u00e3o tenham sido empregados recursos digitais<\/span><span data-contrast=\"auto\">, n\u00e3o\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">deve ser considerada\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">nesta classifica\u00e7\u00e3o<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Tamb\u00e9m as produ\u00e7\u00f5es\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">impressas que posteriormente\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">sejam veiculadas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">em meios digitais<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">lan\u00e7adas na\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">internet ou atrav\u00e9s\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de m\u00eddias f\u00edsicas como CDs ou DVDs<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">n\u00e3o s\u00e3o consideradas\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">webcomics<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">sendo importante<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0distinguir\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">o quadrinho digital<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0(destinado\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00e0 publica\u00e7\u00e3o em meios digitais)<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">do quadrinho digitalizado<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0(destinado\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00e0s m\u00eddias impressas e escaneado e\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">divulgado em m\u00eddias digitais<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0em processo subsequente)<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">[2]<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0[7]<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Com\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">o avan\u00e7o do acesso\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">ao ciberespa\u00e7o\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">e as inova\u00e7\u00f5es tecnol\u00f3gicas de softwares e hard<\/span><span data-contrast=\"auto\">wares<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">o espa\u00e7o digital\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">tornou-se<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0atrativo para artistas\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">exercerem sua liberdade criativa<\/span><span data-contrast=\"auto\">, transformando, neste contexto,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">o g\u00eanero\u00a0<\/span><b><span data-contrast=\"none\">HQ<\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">As tem\u00e1ticas\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">dos quadrinhos digitais\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">s\u00e3o variadas e podem interessar a p\u00fablicos bastante espec\u00edficos<\/span><span data-contrast=\"auto\">, tendo<\/span><span data-contrast=\"auto\">, n<\/span><span data-contrast=\"auto\">a\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">agilidade<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0de publica\u00e7\u00e3o e\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">divulga\u00e7\u00e3o\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">das<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0produ\u00e7\u00f5es, acesso poss\u00edvel\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">e facilitado\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\">o<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0p\u00fablico\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">visado<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">[1][4]<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">A<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">webcomics<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0podem seguir as estruturas e<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0os\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">estilos j\u00e1 estabelecidos\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">por suas contrapartes impressas, com imagens est\u00e1ticas e textos, ou\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">vale<\/span><span data-contrast=\"auto\">r<\/span><span data-contrast=\"auto\">em<\/span><span data-contrast=\"auto\">-se\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de outros recursos dispon\u00edveis no<\/span><span data-contrast=\"auto\">s\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">meios\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">pelos\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">quais circulam, com o acr\u00e9scimo\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de efeitos sonoros,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">trilhas musicais,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">espa\u00e7o de intera\u00e7\u00e3o entre a<\/span><span data-contrast=\"auto\">utores e leitores e\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">imagens em movimento<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0(anima\u00e7\u00f5es e\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">em formato gif)<\/span><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Na d\u00e9cada de 2010, a banda larga\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">facilitou ainda mais a publica\u00e7\u00e3o<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">webcomics<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0e o acesso a elas.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">O g\u00eanero\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">passou<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0a apresentar vantagens em rela\u00e7\u00e3o\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00e0s\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">produ\u00e7\u00f5es<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">impressas<\/span><span data-contrast=\"auto\">, como o estreitamento entre\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">artistas e\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">p\u00fablico<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">a partir d<\/span><span data-contrast=\"auto\">a populariza\u00e7\u00e3o das redes sociais<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0e o barateamento\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">do custo de publica\u00e7\u00e3o,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">j\u00e1 que no Brasil a impress\u00e3o ainda \u00e9 muito cara<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">De uma maneira geral,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">O<\/span><span data-contrast=\"auto\">o<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0site de um<\/span><span data-contrast=\"auto\">a<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">webcomic<\/span><span data-contrast=\"auto\">, mais\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">difundido meio de circula\u00e7\u00e3o desse g\u00eanero,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">tem como prop\u00f3sito apresentar\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">o quadrinho, as informa\u00e7\u00f5es relacionadas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0a ele<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0e o acesso \u00e0s produ\u00e7\u00f5es anteriores<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Esse conte\u00fado \u00e9\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">organizado em uma interface de navega\u00e7\u00e3o j\u00e1 estabelecida<\/span><span data-contrast=\"auto\">, em geral, com quatro setas abaixo da tira, que levam o leitor \u00e0 primeira tira publicada, \u00e0 anterior, \u00e0 pr\u00f3xima e \u00e0\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00fa<\/span><span data-contrast=\"auto\">ltima.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">No entanto, o<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0cartunista<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0sendo tamb\u00e9m respons\u00e1ve<\/span><span data-contrast=\"auto\">is<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0pela\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">estrutura e\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">manuten\u00e7\u00e3o dos seus sites<\/span><span data-contrast=\"auto\">, n\u00e3o seguem necessariamente\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">as normas e conven\u00e7\u00f5es adotadas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0pelo mercado<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0editorial.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Escritores, desenhistas, coloristas,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">letristas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0etc. s\u00e3o tamb\u00e9m leitores, consumidores,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">p\u00fablico<\/span><span data-contrast=\"auto\">-alvo<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0deste mesmo seguimento.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">P\u00fablico<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0que l<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00ea, interpreta e retransmite informa\u00e7\u00f5es; emite opini\u00f5es diretamente aos seus colegas; discute em tempo real\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">com outros leitores\/produtores<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0a respeito de diversas obras<\/span><span data-contrast=\"auto\">, cria\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">fan<\/span><span data-contrast=\"auto\">-arts<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0das obras que mais admira<\/span><span data-contrast=\"auto\">, constituindo o seu espa\u00e7o e o\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">do outro de forma colaborativa e paralela na internet.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">[7]<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">W<\/span><span data-contrast=\"auto\">ebcomics<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">podem ser classificadas, portanto, em duas grandes categorias<\/span><span data-contrast=\"auto\">: os quadrinhos digitais herdeiros s\u00e3o aqueles\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">muito pr\u00f3ximos\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">em caracter\u00edsticas dos quadrinhos impressos, mas se valem\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">das novas tecnologias para ampliar\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">sua divulga\u00e7\u00e3o e acesso ao p\u00fabico, bem como facilitar e baratear os meios de produ\u00e7\u00e3o<\/span><span data-contrast=\"auto\">; j\u00e1 os quadrinhos digitais h\u00edbridos<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0rompem com as\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">estruturas da m\u00eddia impressa,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">ainda que sejam mantid<\/span><span data-contrast=\"auto\">os os elementos de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">seus enunciados<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">incorporando\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">caracter\u00edsticas pr\u00f3prias d<\/span><span data-contrast=\"auto\">e m\u00eddias audiovisuais e digitais, como\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">a anima\u00e7\u00e3o, o som,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">composi\u00e7\u00e3o de p\u00e1ginas,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">a linguagem computacional<\/span><span data-contrast=\"auto\">,<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0etc.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">[7]<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">A apropria\u00e7\u00e3o destes recursos\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de tecnologias alheia<\/span><span data-contrast=\"auto\">s \u00e0s publica\u00e7\u00f5es impressas confere<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0aos quadrinhos digitais h\u00edbridos\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">a possibilidade de\u00a0multilinearidade\u00a0narra<\/span><span data-contrast=\"auto\">tiva como caracter\u00edstica pr\u00f3pria do meio<\/span><span data-contrast=\"auto\">, ainda que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">seja um recurso pouco explorado<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0nas\u00a0webcomics, muito provavelmente, por influ\u00eancia<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0cultural de m\u00eddias como o cinema e a televis\u00e3o<\/span><span data-contrast=\"auto\">, narrativas nas quais h\u00e1 ainda pouco espa\u00e7o para a interlocu\u00e7\u00e3o direta e imediata com<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0os espectadores.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">[3]<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Grande parte dos recursos\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">utilizados por quadrinhos digitais<\/span><span data-contrast=\"auto\">, desde a navega\u00e7\u00e3o at\u00e9 a maneira como a informa\u00e7\u00e3o\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00e9\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">processada\/acessada<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">pode ser\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">facilmente adaptada\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">para outras formas de cont<\/span><span data-contrast=\"auto\">e\u00fado,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">como o de educa\u00e7\u00e3o formal<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">o que pode aumentar o interesse d<\/span><span data-contrast=\"auto\">e alunos e melhorar sua capacidade\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de aten\u00e7\u00e3o em contextos educacionais.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">[6]<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr style=\"padding-left: 40px;\" \/>\n<pre style=\"padding-left: 40px;\"><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/leandro_assis_ilustra\/\"><b><i><span data-contrast=\"none\">Os\u00a0<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"none\">S<\/span><\/i><\/b><b><i><span data-contrast=\"none\">antos<\/span><\/i><\/b><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/pre>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><span data-contrast=\"auto\">O<\/span><span data-contrast=\"auto\">s quadrinistas\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Leandro Assis<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0e\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Triscila<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Oliveira<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0retrata<\/span><span data-contrast=\"auto\">m<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">a rela\u00e7\u00e3o\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de uma fam\u00edlia de classe m\u00e9dia com\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">as\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">suas empregadas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">dom\u00e9sticas<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">expondo\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de forma crua e sucinta\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">o racismo que perpassa as cenas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">representadas. As hist\u00f3rias\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">s\u00e3o publicadas no Instagram,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">sempre\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">estruturadas em dez quadros. Os autores se valem do modelo de publica\u00e7\u00e3o de fotos da rede social<\/span><span data-contrast=\"auto\">,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">onde<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0cada quadro ocupa o lugar de uma foto em uma publica\u00e7\u00e3o de m\u00faltiplas fotos, o \u00faltimo sempre reservado aos cr\u00e9ditos da tira em quest\u00e3o.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">T\u00edtulo e numera\u00e7\u00e3o da tira s\u00e3o publicados na legenda da postagem correspondente.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Seus leitores acompanham novas publica\u00e7\u00f5es em seus feeds, lendo\/visualizando um quadro por vez.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<pre style=\"padding-left: 40px;\"><a href=\"https:\/\/bear-pt.tumblr.com\/post\/51556895912\/ol%C3%A1-senhor-yeah-primeira-p%C3%A1gina-no-ar\"><b><i><span data-contrast=\"none\">Bear<\/span><\/i><\/b><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/pre>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><span data-contrast=\"auto\">Uma garota perdida na floresta precisa da ajuda de um urso mal-humorado para encontrar seus pais.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">A artista\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Bianca Pinheiro<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0criou sua p\u00e1gina na plataforma Tumblr para contar as desventuras dessa duplinha, com<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0o uso sutil de alguns\u00a0<\/span><b><span data-contrast=\"none\">gifs <\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">que criam efeitos de sentido espec\u00edficos dentro da narrativa.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Publicadas semanalmente, as p\u00e1ginas contam com coment\u00e1rios da pr\u00f3pria autora sobre o processo de produ\u00e7\u00e3o ou simplesmente comemorando mais uma publica\u00e7\u00e3o e\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">um<\/span><span data-contrast=\"auto\">a caixa de coment\u00e1rios\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">para\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">os leitores<\/span><span data-contrast=\"auto\">, que podem, inclusive, dar sugest\u00f5es para os desdobramentos da narrativa.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><span data-contrast=\"auto\">Tr\u00eas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0arcos narrativos de\u00a0<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Bear\u00a0<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">j\u00e1 foram publicados em m\u00eddia impressa, atrav\u00e9s de financiamento coletivo<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0(e o<\/span><span data-contrast=\"auto\">p\u00e7\u00f5es como o Kickstarter e Catarse<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0mudaram o cen\u00e1rio dos quadrinhos<\/span><span data-contrast=\"auto\">, no Brasil e no mundo<\/span><span data-contrast=\"auto\">)<\/span><span data-contrast=\"auto\">.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Essas\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">publica\u00e7\u00f5es\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">s\u00e3o\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">exemplos de como\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">o processo de leitura<\/span><span data-contrast=\"auto\">\/compreens\u00e3o\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">do texto<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0passa por mudan\u00e7as significativas\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">na transposi\u00e7\u00e3o do<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0digital para o impresso.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">A<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0autora faz\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">uso\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de gifs ao longo da hist\u00f3ria,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">com imagens em movimento que t\u00eam sentido\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">dentro da narrativa<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">e\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">que\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">s\u00e3o notadas pelas personagens<\/span><span data-contrast=\"auto\">;<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">no papel<\/span><span data-contrast=\"auto\">, esse sentido depende\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">do texto<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0verbal<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">para alcan\u00e7ar o mesmo significado<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0quando n\u00e3o existe o gif.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<pre style=\"padding-left: 40px;\"><a href=\"http:\/\/www.gnutcomics.com\/2012\/11\"><b><i><span data-contrast=\"none\">Gnut<\/span><\/i><\/b><\/a><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/pre>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><span data-contrast=\"auto\">O alien\u00edgena\u00a0Gnut\u00a0parte em uma aventura psicod\u00e9lica por multiversos e realidades paralelas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0ao encontro de outras formas de vida,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">cultura e\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">de\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">comunica\u00e7\u00e3o.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Paulo\u00a0Crumbim<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">apresenta\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">essa trajet\u00f3ria\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">com o uso indiscriminado de gifs e trilha<\/span><span data-contrast=\"auto\">s<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0sonora<\/span><span data-contrast=\"auto\">s espec\u00edficas para cada p\u00e1gina publicada.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">A narrativa, de car\u00e1ter<\/span><b><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><\/b><b><span data-contrast=\"none\">transm\u00eddia<\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">, conta com publica\u00e7\u00e3o web, livros impressos com financiamento coletivo, anima\u00e7\u00e3o e<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0game, os dois \u00faltimos em produ\u00e7\u00e3o.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">O retorno de\u00a0Gnut\u00a0ao meio impresso<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0\u00e9 considerado\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">como fen\u00f4meno de migra\u00e7\u00e3o oposta,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">ou seja,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">ocorre\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">a\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">volta ao suporte que deu origem aos quadrinhos.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<hr \/>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Refer\u00eancias<\/strong><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">1<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">OLIVEIRA,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Nayara Alves;\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">RASLAM, Eliane Meire Soares.\u00a0<\/span><b><span data-contrast=\"auto\">Os quadrinhos em Recife e Bras\u00edlia<\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">: desenhos animados.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Revista Anagrama: Revista Cient\u00edfica Interdisciplinar da Gradua\u00e7\u00e3o Ano 7 &#8211; Edi\u00e7\u00e3o 1<\/span><span data-contrast=\"auto\">:\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">setembro<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0&#8211;\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">n<\/span><span data-contrast=\"auto\">ovembro de 2013<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Dispon\u00edvel em: &lt;<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">encurtador.com.br\/tCIR3<\/span><span data-contrast=\"auto\">&gt;.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">2<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">FRANCI, Lucas de Campos.\u00a0<\/span><b><span data-contrast=\"auto\">Stranded<\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">: o desenvolvimento de uma hist\u00f3ria em quadrinhos e sua divulga\u00e7\u00e3o. 2016. 71 p. Trabalho de conclus\u00e3o de curso (bacharelado &#8211; Design Gr\u00e1fico) &#8211; Universidade Estadual Paulista J\u00falio de Mesquita Filho, Faculdade de Arquitetura, Artes e Comunica\u00e7\u00e3o, 2016. Dispon\u00edvel em: &lt;<\/span><a href=\"http:\/\/hdl.handle.net\/11449\/156882\"><span data-contrast=\"none\">http:\/\/hdl.handle.net\/11449\/156882<\/span><\/a><span data-contrast=\"auto\">&gt;.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">3\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">MACHADO,\u00a0Liandro\u00a0Roger\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Mem\u00f3ria.\u00a0<\/span><b><span data-contrast=\"auto\">Narrativas multilineares e o leitor de\u00a0webcomics<\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">: um ensaio te\u00f3rico sob a \u00f3tica dos estudos de recep\u00e7\u00e3o em comunica\u00e7\u00e3o<\/span><span data-contrast=\"auto\">. 3<\/span><span data-contrast=\"auto\">as<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Jornadas Internacionais de Hist\u00f3rias em Quadrinhos<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0da\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Escola de Comunica\u00e7\u00e3o e Artes da Universidade de S\u00e3o Paulo. Dispon\u00edvel em: &lt;<\/span><span data-contrast=\"auto\">encurtador.com.br\/aehmW<\/span><span data-contrast=\"auto\">&gt;.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">4\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">SANTOS, Rodrigo\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Costa dos.\u00a0<\/span><b><span data-contrast=\"auto\">Discutindo o g\u00eanero\u00a0webcomic<\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">:\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">o papel da\u00a0avaliatividade\u00a0no<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">multiletramento\u00a0cr\u00edtico em l\u00edngua inglesa.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Dispon\u00edvel em: &lt;<\/span><span data-contrast=\"auto\">encurtador.com.br\/agEG0<\/span><span data-contrast=\"auto\">&gt;.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">5\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">GAMBARINI,\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Klaus Wagner\u00a0Saglauskas<\/span><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><b><span data-contrast=\"auto\">Retorno \u00e0s origens<\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">: um estudo sobre a migra\u00e7\u00e3o de uma\u00a0webcomic\u00a0para o papel<\/span><span data-contrast=\"auto\">. 5<\/span><span data-contrast=\"auto\">as<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0Jornadas Internacionais de Hist\u00f3rias em Quadrinhos da Escola de Comunica\u00e7\u00e3o e Artes da Universidade de S\u00e3o Paulo. Dispon\u00edvel em:<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0&lt;<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">encurtador.com.br\/ehjE6<\/span><span data-contrast=\"auto\">&gt;.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">6\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">SANTOS, Rodrigo Ot\u00e1vio dos.\u00a0<\/span><b><span data-contrast=\"auto\">O hipertexto e a navega\u00e7\u00e3o em\u00a0webcomics<\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">6\u00ba Simp\u00f3sio Hipertexto e Tecnologias na Educa\u00e7\u00e3o<\/span><span data-contrast=\"auto\">. Dispon\u00edvel em: &lt;<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">encurtador.com.br\/jsAQ7<\/span><span data-contrast=\"auto\">&gt;.\u00a0<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">7\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">MALLET<\/span><span data-contrast=\"auto\">, Thiago<\/span><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><b><span data-contrast=\"auto\">Os quadrinhos e a internet: aspectos e experi\u00eancias h\u00edbridas<\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Disserta\u00e7\u00e3o (mestrado) \u2013 Universidade Federal de Minas<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Gerais, Escola de Belas Artes.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">(todos os acessos em: 28\/03\/20)<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Outras Fontes para pesquisa<\/strong><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">CAMPBELL, T.\u00a0<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">A\u00a0history\u00a0of\u00a0webcomics.\u00a0<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">The\u00a0golden\u00a0age: 1993\/2005<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">San\u00a0Antonio:\u00a0Antartic<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Press, 2006.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">EISNER, Will.\u00a0<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">Quadrinhos e arte\u00a0seq\u00fcencial.\u00a0<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">3.\u00aa ed. S\u00e3o Paulo: Martins Fontes, 2001. 154 p.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Trad. Lu\u00eds Carlos Borges.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">EISNER, Will<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><\/i><i><span data-contrast=\"auto\">Narrativas gr\u00e1ficas:\u00a0<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">princ\u00edpios e pr\u00e1ticas da lenda dos quadrinhos<\/span><i><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><\/i><span data-contrast=\"auto\">2.\u00aa ed. S\u00e3o Paulo:<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Devir, 2008.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">LUIZ, Lucio (org.)\u00a0<\/span><b><span data-contrast=\"auto\">Os quadrinhos na era digital<\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">:\u00a0HQtr\u00f4nicas,\u00a0webcomics\u00a0e cultura participativa.<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">Nova Igua\u00e7u: Marsupial Editora, 2013.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">McCLOUD, Scott.\u00a0<\/span><b><span data-contrast=\"auto\">Desvendando os quadrinhos<\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">. S\u00e3o Paulo: M. Books, 2005.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">McCLOUD, Scott<\/span><b><span data-contrast=\"auto\">.\u00a0<\/span><\/b><b><span data-contrast=\"auto\">Reinventando os quadrinhos<\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">. S\u00e3o Paulo: M. Books, 2006.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">MENDO, Anselmo Gimenez.\u00a0<\/span><b><span data-contrast=\"auto\">Hist\u00f3ria em quadrinhos: impresso vs. Web.\u00a0<\/span><\/b><span data-contrast=\"auto\">S\u00e3o Paulo: Editora<\/span><span data-contrast=\"auto\">\u00a0<\/span><span data-contrast=\"auto\">UNESP, 2008.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\"> [<strong>Primeira formula\u00e7\u00e3o<\/strong>: \u00c1tila Augusto Morand<strong>]<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span data-ccp-props=\"{&quot;201341983&quot;:0,&quot;335559739&quot;:160,&quot;335559740&quot;:259}\">\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Webcomics\u00a0s\u00e3o hist\u00f3rias em quadrinhos feitas para circular\u00a0na internet, ainda que possam ser publicadas em vers\u00f5es impressas\u00a0posteriormente. Qualquer\u00a0publica\u00e7\u00e3o\u00a0feita para\u00a0meios impressos, ainda que\u00a0no processo de produ\u00e7\u00e3o tenham sido empregados recursos digitais, n\u00e3o\u00a0deve ser considerada\u00a0nesta classifica\u00e7\u00e3o. Tamb\u00e9m as &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"template":"","meta":[],"encyclopedia-tag":[11,12],"class_list":["post-212","encyclopedia","type-encyclopedia","status-publish","hentry","encyclopedia-tag-imagem","encyclopedia-tag-verbal"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www2.iel.unicamp.br\/tecle\/wp-json\/wp\/v2\/encyclopedia\/212","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www2.iel.unicamp.br\/tecle\/wp-json\/wp\/v2\/encyclopedia"}],"about":[{"href":"https:\/\/www2.iel.unicamp.br\/tecle\/wp-json\/wp\/v2\/types\/encyclopedia"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.iel.unicamp.br\/tecle\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www2.iel.unicamp.br\/tecle\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"encyclopedia-tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www2.iel.unicamp.br\/tecle\/wp-json\/wp\/v2\/encyclopedia-tag?post=212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}